8 Απριλίου, 2021
από Anarchy Press
88 προβολές


Πρόκειται για τη σύντομη ιστορία μιας εξέγερσης από (κυρίως) βουλγάρους χωρικούς κατά την περίοδο της πτώσης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Οι αγρότες αγωνίστηκαν για να καταργήσουν τις φορολογικές τους υποχρεώσεις στους φεουδάρχες, αλλά πολλοί από τους ηγέτες τους κινούνταν επίσης από ένα μίγμα εθνικής αυτονομίας και Χριστιανισμού. Η εξέγερση συνετρίβη, αλλά η οργή από τα σοβαρά αντίποινα εκ μέρους των αρχών ανάγκασε την Οθωμανική Αυτοκρατορία να υποχωρήσει και να παραχωρήσει περιορισμένες μεταρρυθμίσεις όσον αφορά τη γη και τους φόρους.

Η εξέγερση

εξέγερση-στη-ΒουλγαρίαΑπό τότε που οι Τούρκοι κατέκτησαν τη Βουλγαρία στα τέλη του 14ου αιώνα, ο τοπικός σλαβικός και χριστιανικός πληθυσμός, απτόητος από τους αυστηρούς νόμους και την αιματηρή καταστολή, συνεχίζει να αντιστέκεται και να διοργανώνει ένοπλες εξεγέρσεις. Κάθε φορά που η Οθωμανική Αυτοκρατορία έκανε πόλεμο με μια από τις Ευρωπαϊκές Χριστιανικές Δυνάμεις και ηττούνταν, οι Βούλγαροι ξεσηκώνονταν. Στα τέλη της άνοιξης του 1850, στα βορειοδυτικά της Βουλγαρίας σημειώνεται μια καθυστερημένη αντίδραση στα επαναστατικά γεγονότα στην κεντρική Ευρώπη.

Οι βούλγαροι αγρότες είχαν διαχρονικά αντιταχθεί στην φεουδαρχική καταπίεση, η οποία, όπως εφαρμοζόταν από το οθωμανικό καθεστώς, ήταν μια άμεση ληστεία που επέβαλαν οι Τούρκοι φεουδάρχες άρχοντες. Αρκετοί νεαροί βούλγαροι διανοητές προσπάθησαν να κάνουν τους βουλγάρους χωρικούς να συσχετίσουν την απαίτηση για κατάργηση της πρωτόγονης φεουδαρχικής καταπίεσης με το αίτημα αυτονομίας για τους Βούλγαρους. Ήταν πολύ νωρίς εκείνη την εποχή, σε αντιδιαστολή με την επικρατούσα Οθωμανική εξουσία, να οραματίζονται την πλήρη ελευθερία για τη Βουλγαρία.

Μετά την πτώση της ουγγρικής επανάστασης, άρχισαν να φτάνουν αρκετές χιλιάδες επαναστάτες στις 21 Αυγούστου 1849 στην τουρκική πόλη – φρούριο του Vidyn στη βορειοδυτική Βουλγαρία. Ήρθαν σχεδόν χίλιοι Πολωνοί, αρκετές εκατοντάδες Ιταλοί και λιγότεροι από εκατό Γερμανοί. Μεταξύ των επαναστατών ήταν ο Lajos Kossuth, ο Josef Bem και άλλοι στρατηγοί της Ουγγαρίας και της Πολωνίας. Στις 30 Οκτωβρίου 1849 άρχισαν να κινούνται προς ένα άλλο τουρκικό φρούριο, το Shumla (σημερινό Shumen). Αυτές οι επαφές με τους υπέρμαχους της ουγγρικής επανάστασης, μεταξύ των οποίων είναι και εξέχοντες πολιτικοί και στρατηγοί, η ανεξάρτητη και κριτική στάση τους απέναντι στις οθωμανικές αρχές, η δυνατότητα επικοινωνίας με τους Πολωνούς λόγω των γλωσσικών συγγενειών, είναι αυτά που ενθάρρυναν τους βουλγάρους ηγέτες.

Το 1849, σε μια περιοχή μεταξύ του δυτικού τμήματος των βαλκανικών βουνών και του Δούναβη, ξεκινούν οι προετοιμασίες για μια εξέγερση. Παρ’ όλο που εμφανίστηκε αργότερα ως αυθόρμητη, η εξέγερση σχεδιάστηκε και προετοιμάστηκε προσεκτικά. Στις αρχές του 1850, εκπρόσωποι των αγροτών συγκεντρώνονται στο μοναστήρι της Ρακοβίτσα και ορίζουν την 1η Ιουνίου 1850 ως την πρώτη ημέρα του αγώνα. Ακολούθως ορίζονται στρατιωτικοί ηγέτες. Το πρόγραμμα αιτημάτων που υποβάλλονται στις Οθωμανικές Αρχές ζητά τη συναίνεση για την πώληση γης σε μεμονωμένα χωριά και την κατάργηση των φόρων των βουλγάρων χωρικών στους μουσουλμάνους φεουδάρχες. Όλες οι αποφάσεις του Hattisherif και γενικά όλες οι πράξεις Tanzimat έπρεπε να εφαρμοστούν πλήρως[1].

Οι πρώτες μάχες της βουλγαρικής εξέγερσης σημειώνονται μεταξύ 27 Μαΐου και 8 Ιουνίου 1850, αλλά οι βασικές ενέργειες, όπως είχαν προγραμματιστεί, διεξήχθησαν μεταξύ 1-12 Ιουνίου 1850. Ένα ισχυρό απόσπασμα από περίπου χίλιους αγρότες, χωρίς πυροβόλα όπλα, οδηγούμενο από τον λοχαγό Κρίτζιο καταλαμβάνει την πόλη Λομ. Σύντομα, όμως, ξεσπά κοντά στην πόλη μια μάχη με μια καλά οπλισμένη οθωμανική διμοιρία. Οι αντάρτες χάνουν, ο Κρίτζιο σκοτώνεται, αλλά οι βούλγαροι δεν διασκορπίζονται και, με επικεφαλής τον Ιβάν Κούλιν, κινούνται προς το Μπελογκραντσίκ. Καθ’ οδόν, ακόμη τετρακόσιοι εθελοντές ενώνονται μαζί τους.

Περίπου τρεις χιλιάδες αντάρτες με εντολή του Πέτκο Μαρινόφ κατευθύνονται προς το Βίντιν για να περικυκλώσουν το φρούριο. Ο τακτικός οθωμανικός στρατός, ωστόσο, νικά τους εξεγερμένους μετά από μια δίωρη μάχη. Οι βουλγαρικές δυνάμεις χωρίζονται σε μικρότερες ομάδες και διασκορπίζονται προς διάφορες κατευθύνσεις.

>Η μεγαλύτερη επιχείρηση των βουλγαρικών δυνά­μεων πραγματοποιείται κοντά στην πόλη Μπελογκραντσίκ. Πολλές χιλιάδες εθελοντές, εκ των οποίων μόνο δύο εκα­τοντάδες είναι οπλισμένοι, πολιορκούν την πόλη για δέκα ημέρες. Όταν τα τακτικά οθωμανικά στρατεύματα, ενισχυμένα από τους βασιβουζούκους (= στρατιωτικά τμήματα ατάκτων τούρκων), φθάνουν από το Βιντίν, ακολουθεί ολοήμερη μάχη. Οι αντάρτες υποχωρούν στα βουνά, ενώ μερικοί μετακινούνται στη Σερβία. Οι οθωμανοί δεν τολμούν να τους ακολουθήσουν.

Στη βουλγαρική εξέγερση συμμετείχαν συνολικά δέκα χιλιάδες Βούλγαροι χωρικοί, από τους οποίους περίπου επτά εκατοντάδες σκοτώθηκαν σε μάχες. Οι εκκλήσεις για βοήθεια στη Ρωσία, της οποίας οι δυνάμεις στρατοπέ­δευαν στη Βλαχία, στην άλλη όχθη του Δούναβη, ήταν ανεπιτυχής, αφού ο στρατός του Τσάρου δεν θα υποστήριζε ποτέ τον αγώνα για την ελευθερία των λαών. Το σερβικό δουκάτο απέτυχε, επίσης, να βοηθήσει τους αντάρτες σημαντικά. Από την πλευρά τους, οι Τούρκοι ξεκίνησαν αιματηρά αντίποινα. Περίπου τρεις χιλιάδες αγρότες, κυρίως γυναίκες και παιδιά, σφαγιάσθηκαν. Όλοι οι Βούλγαροι σκοτώθηκαν στο Μπελογκραντσίκ. Παρ’ όλο που οι αγρότες έστειλαν μια αντιπροσωπεία στην Κωνσταντινούπολη για να παραδώσει το «Islozhene», ο τρόμος δεν μειώθηκε. Εν τούτοις, η Ευρώπη έμαθε για τα επακόλουθα της εξέγερσης με μεγάλη αγανάκτηση. Βούλγαροι ακτιβιστές συνέταξαν ένα μακρύ υπόμνημα στα γαλλικά και το πέρασαν σε ξένους διπλωμάτες. Η διπλωματική πίεση στην Υψηλή Πύλη είχε ως αποτέλεσμα παραχωρήσεις. Οι αρχές διαχείρισης της γης και του φορολογικού συστήματος άλλαξαν, οι οικογένειες των δολοφονηθέντων Βουλγάρων έλαβαν αποζημιώσεις. Αν και η προσπάθειά τους τελείωσε με μια ήττα, οι αντάρτες της βορειοδυτικής Βουλγαρίας κέρδισαν μερική νίκη, καθώς οι αγροτικές σχέσεις στη χώρα άλλαξαν. Όλα αυτά τόνωσαν την ταυτότητα και το πάθος τους για ανεξαρτησία. Η εξέγερση του Βιντίν το 1850 ήταν μια καθυστερημένη ηχώ των ευρωπαϊκών επαναστάσεων των δύο προηγούμενων ετών.

Slawomir R. Kalembka

Βιβλιογραφία
Dimitrov S., Vastanieto ot 1850 godina v Balgarija, Sofija 1972.
Dokumenti za novata istorija na balgarskija narod is venskite darzaven archiv 1830-1877, I, Sofija 1948.
Kasev D.”Vastanieto na seljanite v Severozapadna Balgarija prez 1850 g. i negovite pricini” Istoriceski pregled, 1949/1950, No. 4-5.

Πηγή:

http://libcom.org/history/1850-bulgarian-peasants-revolt

Μετάφραση-Απόδοση Π.

Δημοσιεύθηκε στην ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ, φ. 190, Φεβρουάριος 2019

[1].

Σ.τ.μ.: Hatti-sherif = Το Αυτοκρατορικό Διάταγμα του Ροδώνα ή του Γκιουλχανέ, ή Διάταγμα του Τανζιμάτ (=αναδιοργάνωση), το οποίο εξασφάλιζε απόλυτη θρησκευτική ελευθερία σε όλους τους υπηκόους της Αυτοκρατορίας, ανεξαρτήτως θρησκεύματος. Παρά ταύτα, ουσιαστικά δεν εφαρμόστηκε πλήρως μέχρι το 1856, οπότε ακολούθησε το δεύτερο ιστορικό Χαττ (Διάταγμα) στις 18 Φεβρουαρίου 1856, μετά τον πόλεμο της Κριμαίας.




Πηγή: Anarchypress.wordpress.com